De Wilde Eend. Hij is zo lekker gewoon. Want als je aan een eend denkt, dan is dit vaak de soort die als eerste in je opkomt: de Wilde Eend. En dat is eigenlijk heel logisch. Niet alleen in Nederland en Europa is dit de meest voorkomende eend, ook wereldwijd komt de Wilde Eend bijna overal voor.
Hoewel zijn naam anders doet vermoeden, is de Wilde Eend helemaal niet zo ‘wild’ als veel van zijn soortgenoten. Je komt hem tegen in meren, sloten en plassen, maar net zo goed in vijvers en kanalen, vaak dicht bij de mens. In groepen of juist alleen. Veel Wilde Eenden zijn nauwelijks schuw, in tegenstelling tot eendensoorten waarvoor je echt de natuur in moet. Waarschijnlijk komt dat doordat de Wilde Eend zich als geen ander heeft aangepast aan het leven in de buurt van mensen.
Internet en sociale media staan vol met gezellige ontmoetingen tussen mensen en eenden. Het voeren van eenden hoort daar vaak bij. Meestal krijgen ze brood, wat eigenlijk geen goed idee is. Brood bevat te veel zout en suiker en is niet gezond voor wilde vogels.
Toch zijn eenden er dol op en is ‘eendjes voeren’ al jarenlang een typisch oud-Hollands tafereel. Van nature eten Wilde Eenden zaden, waterplanten en kleine diertjes zoals wormen, slakken, larven en kleine schaaldieren. Met hun snavel slobberen ze door de modder, waarbij ze het water filteren om voedsel te vinden.
Qua postuur is de Wilde Eend een behoorlijk forse eend. Dat valt vaak niet op, juist omdat we hem zo gewend zijn. Maar vergeleken met andere zwemeenden is hij één van de grotere soorten. Neem bijvoorbeeld de Wintertaling: die is bijna twee keer zo klein. Daarnaast bestaan er ook veel eenden die sterk op de Wilde Eend lijken, doordat ze zijn gekruist met gedomesticeerde soorten zoals de Witte Kwaker, de Hollandse Kwaker of de volledig groene Cayuga-eend. Deze kruisingen hebben vaak een vlekkerig, onregelmatig verenkleed en worden in de volksmond ‘Soepeenden’ genoemd.
Samen vormen Wilde Eenden, gedomesticeerde eenden en Soepeenden vaak een levendig en gezellig tafereel in parken en vijvers. De vrouwtjes kwaken er vrolijk op los, terwijl de mannetjes een wat donkerder, gakkend geluid laten horen. Ze dragen bij aan een gemoedelijke sfeer in de stad, al kunnen ze soms ook voor overlast zorgen.
Vooral eendenpoep kan lokaal een probleem zijn en invloed hebben op de waterkwaliteit. Toch is de Wilde Eend een onmisbare en vrolijke verschijning in onze natuur én onze steden.
De Wilde Eend is goed herkenbaar aan de glanzende, donkergroene kop van het mannetje, de woerd. Een uniek kenmerk is het gekrulde veertje op de staart, waarmee je mannetjes en vrouwtjes eenvoudig van elkaar onderscheidt.
Vrouwtjes hebben dit krulletje niet en zijn overwegend bruin gemarmerd. Na de paartijd, aan het begin van de zomer, verliest de woerd zijn opvallende prachtkleed en krijgt hij een sober zomerkleed dat sterk lijkt op dat van het vrouwtje. In die periode zijn ze moeilijker uit elkaar te houden.
Tijdens de winter en het voorjaar heeft het mannetje zijn best moeten doen om indruk te maken. De paartijd kan soms luidruchtig en chaotisch verlopen, vooral wanneer meerdere woerden achter één vrouwtje aanzitten. Dat kan leiden tot heftige taferelen. De Wilde Eend staat dan ook niet bekend als de meest zorgzame partner of vader. Het vrouwtje broedt de eieren uit en voedt de kuikens alleen op. Het mannetje vertrekt en gaat al snel weer zijn eigen weg. Dat gedrag verschilt sterk per soort.
Bij Bergeenden zorgen beide ouders samen voor de jongen en houdt het mannetje zelfs de wacht. Eidereenden organiseren gezamenlijke ‘crèches’ voor tientallen kuikens. En soorten zoals de Knobbelzwaan en de Kastanjetaling blijven hun leven lang bij elkaar en zorgen samen voor hun kroost. Zo zie je maar: ieder eendje heeft zijn eigen bijzonderheden. Ook de Wilde Eend.
In de illustratie van Eendje heb ik de kenmerkende eigenschappen van de woerd Wilde Eend gevangen in een geometrische beeldtaal. De donkergroene kop met het subtiele witte ringetje om de hals, het bruin-grijze lijf en de felblauwe spiegelveer in de vleugel. En natuurlijk mag het kenmerkende krulletje op de staart niet ontbreken. Samen maken ze deze illustratie tot een herkenbaar, vrolijk en vertrouwd beeld van onze meest gewone en misschien juist daarom zo bijzondere eend.
